Η σπονδυλική οστεοχόνδρωση είναι μια χρόνια νόσος κατά την οποία συμβαίνουν εκφυλιστικές αλλαγές στους σπονδύλους και στους μεσοσπονδύλιους δίσκους που βρίσκονται ανάμεσά τους. Ανάλογα με τη θέση της βλάβης στη σπονδυλική στήλη διακρίνονται: αυχενική οστεοχόνδρωση, θωρακική οστεοχόνδρωση και οσφυϊκή οστεοχόνδρωση. Για τη διάγνωση της σπονδυλικής οστεοχόνδρωσης, είναι απαραίτητο να πραγματοποιηθεί ακτινογραφία και σε περίπτωση επιπλοκών της (για παράδειγμα, κήλη δίσκου), μαγνητική τομογραφία της σπονδυλικής στήλης. Στη θεραπεία της σπονδυλικής οστεοχόνδρωσης, μαζί με ιατρικές μεθόδους, χρησιμοποιούνται ευρέως η ρεφλεξολογία, το μασάζ, η χειρωνακτική θεραπεία, η φυσιοθεραπεία και η φυσικοθεραπεία.
Αιτιολογία και παθογένεια
Σε έναν ή τον άλλο βαθμό, η οστεοχόνδρωση της σπονδυλικής στήλης αναπτύσσεται σε όλους τους ηλικιωμένους και είναι μια από τις διαδικασίες γήρανσης του σώματος. Αργά ή γρήγορα, συμβαίνουν ατροφικές αλλαγές στον μεσοσπονδύλιο δίσκο, αλλά τραυματισμοί, ασθένειες και διάφορες υπερφορτώσεις της σπονδυλικής στήλης συμβάλλουν στην πρώιμη έναρξη της οστεοχονδρωσίας. Η πιο συχνή οστεοχόνδρωση της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και οστεοχόνδρωση της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης.
Έχουν αναπτυχθεί περίπου 10 θεωρίες οστεοχονδρωσίας: αγγειακή, ορμονική, μηχανική, κληρονομική, λοιμώδης-αλλεργική και άλλες. Αλλά κανένα από αυτά δεν παρέχει μια πλήρη εξήγηση των αλλαγών που συμβαίνουν στη σπονδυλική στήλη. μάλλον είναι συμπληρωματικά μεταξύ τους.
Πιστεύεται ότι ο κύριος παράγοντας στην εμφάνιση της οστεοχόνδρωσης είναι η συνεχής υπερφόρτωση του τμήματος κίνησης της σπονδυλικής στήλης, που αποτελείται από δύο παρακείμενους σπονδύλους. Μια τέτοια υπερφόρτωση μπορεί να προκύψει ως αποτέλεσμα ενός κινητικού στερεότυπου - στάσης, ατομικού τρόπου καθίσματος και περπατήματος. Η κακή στάση του σώματος, το κάθισμα σε λανθασμένη θέση και το περπάτημα με ανώμαλη σπονδυλική στήλη προκαλούν πρόσθετη πίεση στους δίσκους, τους συνδέσμους και τους μύες της σπονδυλικής στήλης. Η διαδικασία μπορεί να επιδεινωθεί λόγω των δομικών χαρακτηριστικών της σπονδυλικής στήλης και του ανεπαρκούς τροφισμού των ιστών της, που προκαλείται από κληρονομικούς παράγοντες. Τις περισσότερες φορές, δομικά ελαττώματα εμφανίζονται στην αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης και οδηγούν σε αγγειακές διαταραχές και στην πρώιμη εμφάνιση σημείων οστεοχόνδρωσης της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης.
Η εμφάνιση οστεοχονδρωσίας της οσφυϊκής περιοχής συνδέεται συχνά με την υπερφόρτωσή της όταν σκύβετε και σηκώνετε βαριά αντικείμενα. Ένας υγιής μεσοσπονδύλιος δίσκος μπορεί να αντέξει σημαντικά φορτία λόγω της υδροφιλίας του πολφικού πυρήνα που βρίσκεται στο κέντρο του. Ο πυρήνας περιέχει μεγάλη ποσότητα νερού και τα υγρά είναι γνωστό ότι έχουν μικρή συμπίεση. Η ρήξη ενός υγιούς μεσοσπονδύλιου δίσκου μπορεί να συμβεί με δύναμη συμπίεσης μεγαλύτερη από 500 kg, ενώ ένας δίσκος που έχει αλλοιωθεί ως αποτέλεσμα της οστεοχόνδρωσης ρήξη με δύναμη συμπίεσης 200 kg. Ένα φορτίο 200 κιλών βιώνει η οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης ενός ατόμου βάρους 70 κιλών όταν κρατά φορτίο 15 κιλών στη θέση του να γέρνει το σώμα προς τα εμπρός κατά 200. Τέτοια υψηλή πίεση οφείλεται στο μικρό μέγεθος του πολφικού πυρήνα. Όταν η κλίση αυξηθεί στα 700, το φορτίο στους μεσοσπονδύλιους δίσκους θα είναι 489 κιλά. Ως εκ τούτου, συχνά οι πρώτες κλινικές εκδηλώσεις οστεοχονδρωσίας της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης εμφανίζονται κατά τη διάρκεια ή μετά την ανύψωση βαριών αντικειμένων, την οικιακή εργασία, το ξεχορτάρισμα στον κήπο κ.λπ.
Η καταστροφή του συνδετικού ιστού του ινώδους δακτυλίου του δίσκου, των συνδέσμων και των καψουλών των αρθρώσεων της όψης προκαλεί αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος και ανάπτυξη άσηπτης φλεγμονής με διόγκωση των αρθρώσεων της όψης και των γύρω ιστών. Λόγω της μετατόπισης των σπονδυλικών σωμάτων, οι κάψουλες των αρθρώσεων της όψης τεντώνονται και ο αλλοιωμένος μεσοσπονδύλιος δίσκος δεν ασφαλίζει πλέον τόσο σταθερά τα σώματα των γειτονικών σπονδύλων. Σχηματίζεται αστάθεια του σπονδυλικού τμήματος. Λόγω αστάθειας, το τσίμπημα της ρίζας του νωτιαίου νεύρου είναι δυνατό με την ανάπτυξη του ριζικού συνδρόμου. Με την οστεοχόνδρωση της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, αυτό συμβαίνει συχνά κατά την περιστροφή του κεφαλιού και με την οστεοχόνδρωση της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης - κατά την κάμψη του σώματος. Είναι δυνατό να σχηματιστεί ένα λειτουργικό μπλοκ του τμήματος κίνησης της σπονδυλικής στήλης. Προκαλείται από αντισταθμιστική σύσπαση των σπονδυλικών μυών.
Η δισκοκήλη εμφανίζεται όταν ο δίσκος γλιστρά προς τα πίσω, σχίζοντας τον οπίσθιο επιμήκη σύνδεσμο και προεξέχει μέρος του δίσκου στον σπονδυλικό σωλήνα. Εάν ταυτόχρονα ο πυρήνας του δίσκου συμπιέζεται στον σπονδυλικό σωλήνα, τότε μια τέτοια κήλη ονομάζεται ρήξη. Η σοβαρότητα και η διάρκεια του πόνου με μια τέτοια κήλη είναι πολύ μεγαλύτερη από ό,τι με μια μη ραγισμένη κήλη. Μια κήλη δίσκου μπορεί να προκαλέσει ριζικό σύνδρομο ή συμπίεση του νωτιαίου μυελού.
Με την οστεοχονδρωσία, ο οστικός ιστός μεγαλώνει με το σχηματισμό οστεοφύτων - οστικές αποφύσεις στα σώματα και τις διεργασίες των σπονδύλων. Τα οστεόφυτα μπορούν επίσης να προκαλέσουν συμπίεση του νωτιαίου μυελού ή να προκαλέσουν την ανάπτυξη ριζικού συνδρόμου.
Συμπτώματα οστεοχονδρωσίας της σπονδυλικής στήλης
Το κύριο σύμπτωμα της οστεοχονδρωσίας της σπονδυλικής στήλης είναι ο πόνος. Ο πόνος μπορεί να είναι οξύς με υψηλή ένταση. εντείνεται με την παραμικρή κίνηση στο προσβεβλημένο τμήμα και επομένως αναγκάζει τον ασθενή να πάρει μια αναγκαστική θέση. Έτσι, με την οστεοχόνδρωση της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, ο ασθενής κρατά το κεφάλι του στη λιγότερο επώδυνη θέση και δεν μπορεί να το γυρίσει, με την οστεοχόνδρωση της θωρακικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, ο πόνος εντείνεται ακόμη και με βαθιά αναπνοή και με την οστεοχόνδρωση της οσφυϊκής μοίρας, είναι δύσκολο για τον ασθενή να καθίσει, να σηκωθεί και να περπατήσει. Αυτό το σύνδρομο πόνου είναι χαρακτηριστικό της συμπίεσης της ρίζας του νωτιαίου νεύρου.
Στο 80% περίπου των περιπτώσεων, παρατηρείται αμβλύς πόνος σταθερής φύσης και μέτριας έντασης. Σε τέτοιες περιπτώσεις, κατά την εξέταση, ο γιατρός πρέπει να διαφοροποιήσει τις εκδηλώσεις της σπονδυλικής οστεοχόνδρωσης από τη μυοσίτιδα των μυών της πλάτης. Ο αμβλύς πόνος στην οστεοχόνδρωση προκαλείται από υπερβολική ένταση στους μύες που συγκρατούν το προσβεβλημένο τμήμα κίνησης της σπονδυλικής στήλης, φλεγμονώδεις αλλαγές ή σημαντική διάταση του μεσοσπονδύλιου δίσκου. Σε ασθενείς με τέτοιο σύνδρομο πόνου, δεν υπάρχει αναγκαστική στάση, αλλά υπάρχει περιορισμός των κινήσεων και της φυσικής δραστηριότητας. Οι ασθενείς με οστεοχόνδρωση της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης αποφεύγουν απότομες στροφές και κλίσεις του κεφαλιού, με οστεοχόνδρωση της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης - κάθονται και σηκώνονται αργά, αποφεύγουν να λυγίζουν το σώμα.
Επιπλοκές της οστεοχονδρωσίας της σπονδυλικής στήλης
Οι επιπλοκές της οστεοχονδρωσίας σχετίζονται με κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου. Αυτές περιλαμβάνουν συμπίεση του νωτιαίου μυελού, η οποία χαρακτηρίζεται από μούδιασμα, αδυναμία ορισμένων μυϊκών ομάδων των άκρων (ανάλογα με το επίπεδο συμπίεσης), που οδηγεί σε πάρεση, μυϊκή ατροφία, αλλαγές στα τενοντιακά αντανακλαστικά, διαταραχές ούρησης και αφόδευσης. Μια μεσοσπονδυλική κήλη μπορεί να προκαλέσει συμπίεση της αρτηρίας που τροφοδοτεί το νωτιαίο μυελό, με το σχηματισμό ισχαιμικών περιοχών (έμφραγμα νωτιαίου μυελού) με θάνατο νευρικών κυττάρων. Αυτό εκδηλώνεται με την εμφάνιση νευρολογικού ελλείμματος (μειωμένες κινήσεις, απώλεια ευαισθησίας, τροφικές διαταραχές), που αντιστοιχεί στο επίπεδο και τον επιπολασμό της ισχαιμίας.
Διάγνωση οστεοχονδρωσίας της σπονδυλικής στήλης
Η διάγνωση της σπονδυλικής οστεοχονδρωσίας πραγματοποιείται από νευρολόγο ή σπονδυλολόγο. Στο αρχικό στάδιο γίνονται ακτινογραφίες της σπονδυλικής στήλης σε 2 προβολές. Εάν είναι απαραίτητο, μπορούν να φωτογραφίσουν ένα ξεχωριστό τμήμα της σπονδυλικής στήλης και να φιλμ σε πρόσθετες προβολές. Για τη διάγνωση της μεσοσπονδυλικής κήλης, την αξιολόγηση της κατάστασης του νωτιαίου μυελού και τον εντοπισμό των επιπλοκών της οστεοχονδρωσίας, χρησιμοποιείται μαγνητική τομογραφία (MRI της σπονδυλικής στήλης). Η μαγνητική τομογραφία παίζει σημαντικό ρόλο στη διαφορική διάγνωση της οστεοχόνδρωσης και άλλων ασθενειών της σπονδυλικής στήλης: φυματιώδης σπονδυλίτιδα, οστεομυελίτιδα, όγκοι, αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα, ρευματισμοί, λοιμώδεις βλάβες. Μερικές φορές σε περιπτώσεις επιπλεγμένης οστεοχονδρωσίας της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, είναι απαραίτητο να αποκλειστεί η συριγγομυελία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, εάν δεν είναι δυνατή η μαγνητική τομογραφία, ενδείκνυται η μυελογραφία.
Η στοχευμένη εξέταση του προσβεβλημένου μεσοσπονδύλιου δίσκου είναι δυνατή με τη χρήση δισκογραφίας. Χρησιμοποιούνται ηλεκτροφυσιολογικές μελέτες για τον προσδιορισμό της έκτασης και του εντοπισμού της βλάβης στις νευρικές οδούς και για την παρακολούθηση της διαδικασίας ανάκτησής τους κατά τη διάρκεια της θεραπείας.
Θεραπεία της οστεοχονδρωσίας της σπονδυλικής στήλης
Στην οξεία περίοδο, ενδείκνυται η ανάπαυση στο προσβεβλημένο τμήμα κίνησης της σπονδυλικής στήλης. Για το σκοπό αυτό, για την οστεοχονδρωσία της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, χρησιμοποιείται η στερέωση με τη βοήθεια κολάρου Shants και για την οστεοχόνδρωση της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης χρησιμοποιείται ανάπαυση στο κρεβάτι. Η στερέωση είναι επίσης απαραίτητη για την οστεοχόνδρωση της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης με αστάθεια του σπονδυλικού τμήματος.
Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ) χρησιμοποιούνται στη φαρμακευτική θεραπεία για την οστεοχονδρωσία: δικλοφενάκη, νιμεσουλίδη, λορνοξικάμη, μελοξικάμη. Για έντονο πόνο, ενδείκνυνται τα αναλγητικά, για παράδειγμα, το αναλγητικό κεντρικής δράσης φλουπιρτίνη. Για την ανακούφιση της μυϊκής έντασης, χρησιμοποιούνται μυοχαλαρωτικά - τολπερισόνη, τιζανιδίνη. Σε ορισμένες περιπτώσεις, συνιστάται να συνταγογραφείτε αντισπασμωδικά - καρβαμαζεπίνη, γκαμπαπεντίνη. αντικαταθλιπτικά, μεταξύ των οποίων προτιμώνται οι αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (σερτραλίνη, παροξετίνη).
Εάν εμφανιστεί ριζικό σύνδρομο, ο ασθενής ενδείκνυται για ενδονοσοκομειακή θεραπεία. Είναι δυνατή η τοπική χορήγηση γλυκοκορτικοειδών, η θεραπεία κατά του οιδήματος και η χρήση έλξης. Η φυσιοθεραπεία, η ρεφλεξολογία, το μασάζ και η φυσικοθεραπεία χρησιμοποιούνται ευρέως στη θεραπεία της οστεοχονδρωσίας. Η χρήση της χειρωνακτικής θεραπείας απαιτεί αυστηρή τήρηση της τεχνικής εφαρμογής της και ιδιαίτερη φροντίδα στην αντιμετώπιση της οστεοχονδρωσίας της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης.
Οι χειρουργικές επεμβάσεις στη σπονδυλική στήλη ενδείκνυνται κυρίως σε περιπτώσεις σημαντικής συμπίεσης του νωτιαίου μυελού. Περιλαμβάνει την αφαίρεση της κήλης του δίσκου και την αποσυμπίεση του σπονδυλικού σωλήνα. Είναι δυνατή η πραγματοποίηση μικροδισκεκτομής, ανακατασκευής δίσκου με λέιζερ, αντικατάστασης του προσβεβλημένου δίσκου με εμφύτευμα και σταθεροποίησης του σπονδυλικού τμήματος.